Vì
siêu lợi nhuận, khai thác cát trái phép trở thành vấn nạn và tồn tại dai dẳng,
mặc dù cơ quan chức năng đã nhiều lần kiểm tra, xử phạt! Hệ lụy kéo theo là
dòng chảy của các con sông bị thay đổi, bờ sông bị sạt lở nghiêm trọng, đường
sá bị “cày xới”, thậm chí cả hệ thống đê bao bờ sông Sài Gòn cũng có nguy cơ
xuống cấp nghiêm trọng... 
Các
điểm kinh doanh cát dọc sông Sài Gòn dù bị phạt nhiều lần nhưng vẫn tái diễn
Biến tướng tinh vi hơn
Hoạt động khai thác cát trái phép trên các con sông Đồng Nai, Sài Gòn và hồ Dầu Tiếng thời gian qua không những không giảm mà thậm chí còn tăng mạnh và biến tướng tinh vi hơn dưới nhiều hình thức khác nhau. Hầu hết các điểm “nóng” về khai thác cát trên địa bàn tỉnh đều dính đến địa phận của các tỉnh, thành khác nên nhiều khi ra quân, ngành chức năng đều bị... “ăn hụt”!
Cù
lao Rùa (xã Thạnh Hội, huyện Tân Uyên) hiện là điểm có nguy cơ cao về sạt lở
đất cũng do “cát tặc”. Ông Lê Văn Thành, người dân xứ Cù lao Rùa, bức xúc: “Bao
đời nay, cuộc sống nơi đây đều rất an bình, nhưng mấy năm nay hầu như đêm nào
cũng nghe tiếng máy bơm, máy nổ hoạt động, thậm chí đã có người đổ máu vì đuổi
“cát tặc”. Mỗi khi cơ quan chức năng xuống kiểm tra thì thấy im được mấy hôm,
nhưng rồi đâu lại vào đó, có lúc bất ngờ gặp đoàn kiểm tra thì các xà lan, ghe
hút cát lập tức chạy sang địa phận của Đồng Nai, nên không ai làm gì được! Diện
tích hoa màu của người dân nơi đây bị ảnh hưởng lớn do sạt lở, nhiều lần kiến
nghị lên các cấp chính quyền nhưng dường như không mấy hiệu quả. Ngoài những
đối tượng khai thác cát trái phép, còn có sự xuất hiện nạo vét cát của một đơn
vị quân đội tại khu vực sông Đồng Nai, giáp ranh Bình Dương”, ông Thành nói. 
Mặt
đường dẫn lên hệ thống đê bao sông Sài Gòn bị xe ben “cày” nát
Một cán bộ quản lý tài nguyên - môi trường huyện Bến Cát thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động khai thác cát trên sông Sài Gòn, đoạn qua xã An Tây và Phú An ngày càng phức tạp. Năm 2011, ngành chức năng của huyện cũng đã bắt nhiều vụ khai thác cát trái phép, thu giữ nhiều phương tiện như máy bơm, ghe chở cát... và xử phạt với tổng trị giá hơn một tỷ đồng. Vậy nhưng cứ mất phương tiện này là các chủ khai thác cát lậu lại đóng tàu mới và tiếp tục lén lút hoạt động. Mỗi khi bị phát hiện, bọn chúng lại chạy sang địa bàn TP.HCM, gây rất khó khăn cho công tác quản lý...
Chây ì, hoãn binh
Nhiều điểm kinh doanh cát trên địa bàn tỉnh, trong đó bao gồm cả hoạt động khai thác cát lẫn mua bán cát hiện vẫn cứ tồn tại dai dẳng mặc dù đã bị xử phạt nhiều lần. Qua thực tế kiểm tra của ngành chức năng cho thấy, sau khi tiến hành kiểm tra xử phạt hành chính và yêu cầu ngưng hoạt động, chủ các điểm kinh doanh cát chấp hành; nhưng khi kiểm tra lần sau các chủ điểm kinh doanh cát lấy lý do số lượng cát tồn đọng từ trước chưa bán hết, nên đề nghị cho thêm thời gian?!
Điển hình như trường hợp của Doanh nghiệp (DN) Lan Tường (TX.Thuận An) được cơ quan chức năng kiểm tra và xử phạt hành chính, đồng thời yêu cầu khắc phục hậu quả từ thời điểm giữa năm 2010, nhưng đến thời điểm kiểm tra mới đây với sự “mục sở thị” của lãnh đạo tỉnh vẫn chưa thực hiện đóng cửa điểm kinh doanh. Theo lãnh đạo UBND TX.Thuận An, vào ngày 11-1-2012, cơ quan chức năng tiếp tục kiểm tra và tại thời điểm này DN Lan Tường bị yêu cầu ngưng hoạt động từ đợt kiểm tra trước vẫn hoạt động bình thường, khối lượng cát đá vẫn còn khoảng 1.000m3. Một tháng sau, tiếp tục kiểm tra vẫn thấy đơn vị này không thay đổi, số lượng cát, đá tồn vẫn còn khoảng 1.000m3. Mặc dù ai cũng biết, DN này vẫn tiếp tục hoạt động kinh doanh, mua bán cát đá nhưng không có biện pháp ngăn chặn hữu hiệu. Theo trình bày của ông Trần Văn Mịnh, Giám đốc Công ty Lan Tường thì số lượng cát còn hiện hữu là do tồn đọng từ trước đến nay chưa bán hết! DN này còn làm đơn xin gia hạn thêm thời gian 6 tháng để giải quyết số cát tồn đọng! UBND TX.Thuận An không chấp nhận đề nghị này và yêu cầu thực hiện nghiêm quyết định đã ban hành trước đó. Tương tự, DN Tư nhân Rạch Bắp (TX.Thuận An) cũng vậy. Mặc dù bị kiểm tra xử phạt và yêu cầu khôi phục lại tình trạng trước khi vi phạm nhưng từ giữa năm 2010, nhưng đến nay DN này chỉ tuân thủ một việc duy nhất là nộp phạt hành chính với số tiền chẳng đáng bao nhiêu so với lợi nhuận từ kinh doanh cát. Đến ngày 13-2 vừa qua, khi tiến hành kiểm tra ngành chức năng còn thấy DN này vẫn nhập cát và kinh doanh bình thường như không có chuyện gì xảy ra.
Cứ nộp phạt hành chính và kéo dài thời gian hoạt động với lý do chưa di dời xong, chưa bán hết lượng cát tồn đọng, không tuân thủ quyết định của ngành chức năng... cho thấy các DN này cố tình chây ì, hoãn binh. Nguyên nhân của sự chây ì này một phần là do thiếu sự quyết liệt từ chính quyền địa phương và cơ quan chức năng trong thời gian qua.
Những động thái mới
Bước vào đầu năm 2012, UBND tỉnh đã có những động thái mới trong việc chấn chỉnh khai thác và kinh doanh cát trên địa bàn. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thanh Liêm đã đích thân đi khảo sát thực địa và có cuộc họp với các ban ngành, chính quyền địa phương TX.Thuận An để kiên quyết di dời, giải tỏa các điểm kinh doanh cát dọc đê bao sông Sài Gòn. Nhu cầu cát đá phục vụ cho xây dựng ngày càng cao, song không vì thế mà để tình trạng kinh doanh cát tràn lan, không theo quy hoạch và đặc biệt là nguy cơ gây hư hỏng đê bao sông Sài Gòn, bởi nền đất yếu trong khi xe ben chở cát đá “cày xới” suốt ngày đêm.
Không chỉ chấn chỉnh tại khu vực TX.Thuận An, các khu vực khai thác cát khác trên sông Đồng Nai, hồ Dầu Tiếng cũng sẽ được chấn chỉnh với các biện pháp mạnh. Mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Văn Nam cũng đã chủ trì cuộc họp với các ban ngành chức năng để kiểm soát các hoạt động khai thác cát trái phép trên sông Đồng Nai. Theo đó, dự thảo về thông báo liên tịch phối hợp kiểm tra, xử lý các hoạt động khai thác cát với tỉnh Đồng Nai đã được lãnh đạo tỉnh thông qua. Trên cơ sở đó sẽ có bản cam kết với Đồng Nai phối hợp chặt chẽ hơn trong quá trình chống “cát tặc”. Những động thái mới của lãnh đạo tỉnh cho thấy đã có sự quyết liệt hơn, mạnh tay hơn với “cát tặc”. Hy vọng với những chỉ đạo cương quyết từ lãnh đạo cấp tỉnh và liên tỉnh, hoạt động kinh doanh, khai thác cát trái phép sẽ được chấn chỉnh, góp phần giải tỏa được những bức xúc lâu nay của nhân dân.
KỲ TÂN
Xem thêm bình luận