Cá nóc có nơi gọi là cá cóc, cá bống biển, cá đùi gà, có hình dáng đặc biệt với khả năng phình to như quả bóng, hoặc có gai, da cá dày và dễ lột. Gồm rất nhiều loài như cá nóc vằn, cá nóc chấm cam, cá nóc sao, cá nóc mặt vằn, cá nóc nhím... Có loài hình dạng đặc trưng dễ nhận biết, cũng có loài cá nóc không khác biệt mấy so với các loài cá khác. Ở Việt Nam cá nóc có gần như quanh năm, đây là một món ăn ngon nhưng nguy hiểm đã từng gây ra nhiều vụ ngộ độc nặng ở cả người lớn và trẻ em do dùng làm thức ăn cho cả nhà.
Độc tố của cá nóc đã được xác định là Tetrodotoxin, loại độc tố thần kinh mạnh cực độc, chỉ cần vào cơ thể 10mg/kg đủ gây chết người. Tetrodotoxin có trong toàn bộ cơ thể cá nóc, phần lớn tập trung ở da và nội tạng, đặc biệt nhiều trong gan và trứng cá. Trong thịt cá vẫn có nhưng lượng độc tố ít hơn. Chế biến không đúng hoặc những con cá đã ươn, bị giập nát thì thịt cá sẽ bị ngấm độc tố nhiều hơn. Dấu hiệu ngộ độc xuất hiện sau khi ăn từ 30 phút đến nhiều giờ. Khởi đầu thấy tê vùng quanh môi, miệng, cảm giác tê lan rộng toàn vùng đầu, mặt, sau đó tê đến ngón và bàn tay, ngón chân và bàn chân làm cho bệnh nhân có cảm giác “rần rần”. Tiếp đó thấy đau đầu, chóng mặt, choáng váng vã mồ hôi, đau bụng, buồn nôn, nôn ói, có thể tiêu chảy. Diễn tiến nặng đến yếu liệt toàn thân và cuối cùng suy hô hấp. Tử vong khó tránh xảy ra trong khoảng thời gian 6 đến 24 giờ sau ngộ độc.
Cá nóc được liệt vào danh sách các loài cá cấm đánh bắt và chế biến vì với cách chế biến thông thường của người dân như hiện nay thì những món ăn từ cá nóc đã trở thành nguy cơ cao gây chết người đã xảy ra. Do vậy, để bảo đảm an toàn thực phẩm, cần tăng cường hơn nữa tuyên truyền rộng rãi trong nhân dân về độc tính gây chết người của cá nóc và những biện pháp tích cực giúp tầm soát và loại bỏ cá nóc ngay từ khi kéo lưới, đánh bắt tại bến cá, khi phơi khô. Cảnh giác không thu mua và chế biến cá nóc. Tuyệt đối không ăn và cũng không cho trẻ em ăn thức ăn từ cá nóc tươi và các sản phẩm chế biến từ cá nóc vì trẻ càng nhỏ nguy cơ ngộ độc nặng do cá nóc càng cao.
BS. HẢI THOA (BV Nhi Đồng 1, TP.HCM)
Xem thêm bình luận