Ngày mai (15-5), Thủy điện Sơn La sẽ tiến hành ngăn sông Đà đợt ba, chính thức tích nước hồ thủy điện. Đây cũng là thời khắc quan trọng của công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á, bởi nó quyết định thời gian phát điện tổ máy số một của nhà máy này lên hệ thống điện quốc gia vào cuối năm nay - sự kiện mà cả nước đang quan tâm và hướng về.
Nhường đất cho lòng hồ
Hiện toàn bộ hồ chứa gần 9,3 tỷ m3 nước, với diện tích rộng gần 225km, chiều dài lòng hồ hàng trăm km từ huyện Mường La, tỉnh Sơn La đến thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên đã được dọn dẹp, vệ sinh lòng hồ trước thời điểm tích nước.
Toàn cảnh công trường Thủy điện Sơn La đang được thi công.
Để xây dựng Nhà máy Thủy điện Sơn La, cả ba tỉnh Sơn La, Điện Biện và Lai Châu phải di chuyển hơn 18.000 hộ dân bị ảnh hưởng mặt bằng xây dựng nhà máy và vùng ngập lòng hồ tích nước.
Tính đến đầu tháng Năm này, tỉnh Sơn La đã di chuyển hơn 12.580 hộ dân bị ảnh hưởng vùng ngập lòng hồ dự án, tỉnh Lai Châu di chuyển hơn 3.240 hộ và tỉnh Điện Biên đã di chuyển 4.355 hộ.
Các hộ dân tái định cư sau khi di chuyển được giao đất ở và cơ bản dựng xong nhà ở, bảo đảm từng bước ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.
Hiện hơn 8.820 hộ trong tổng số gần 9.310 hộ đã tái định cư tập trung nông thôn và xen ghép có đất để sản xuất; trong đó đã giao 7.280ha đất sản xuất đến gần 4.770 hộ; 4.055 hộ tạm thời sử dụng quỹ đất cũ chưa bị ngập để sản xuất.
Các dự án thành phần tại khu, điểm tái định cư và các dự án phục vụ tái định cư đã được các chủ đầu tư khẩn trương thực hiện, ưu tiên các công trình thiết yếu nước sinh hoạt, điện. Các dự án san nền nhà, đường giao thông cũng được chuẩn bị để đón dân theo đúng kế hoạch của tỉnh, tạo điều kiện cho người dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.
Sau khi dự án “Bảo vệ cấp thiết và phát huy giá trị di sản văn hóa lòng hồ thủy điện Sơn La” được Thủ tướng Chính phủ thông qua từ năm 2007, đến nay Ban Quản lý dự án Nhà máy thủy điện Sơn La đã khai quật di dời được hơn 30 di chỉ khảo cổ; trong đó có 15 di chỉ ở tỉnh Sơn La, 10 di chỉ ở tỉnh Lai Châu và sáu di chỉ ở tỉnh Điện Biên.
Tất cả các di vật thu được tại hiện trường đang được lưu giữ tại kho bảo tàng ba tỉnh trên để tiến hành chỉnh lý khoa học. Bên cạnh đó, đã hoàn thành gần 60 báo cáo chuyên đề về các dân tộc Thái, Kháng, La Ha, Hoa, Lự, Mông, Mảng.
Đồng thời, Ban Quản lý cũng điều tra, sưu tập, nghiên cứu bảo tồn văn hóa dân gian 30 xã vùng lòng hồ và hai xã vùng tái định cư; di chuyển bia Lê Lợi và bia Cà Nàng; di chuyển bãi đá cổ Pá Mang; lập hồ sơ di tích dinh thự Châu Phủ Quỳnh Nhai; đắp mô hình sa bàn di tích cây đa Pắc Ma, nhà tù Lai Châu (nay là nhà tù thị xã Mường Lay); kè bảo tồn Dinh thự Đèo Văn Long.
Sẵn sàng cho thời khắc quan trọng
Trưởng Ban Quản lý dự án Nhà máy thủy điện Sơn La Nguyễn Hồng Hà cho biết để có thể tiến hành ngăn sông Đà đợt ba, tích nước hồ thủy điện Sơn La, ngay trong tháng Tư vừa qua, Ban đã tiếp nhận hai chuyến hàng thiết bị cơ khí thủy công cửa nhận nước với khối lượng gần 370 tấn, năm chuyến hàng thiết bị cơ điện với khối lượng gần 400 tấn; phối hợp với cơ quan phòng cháy chữa cháy lập phương án phòng cháy chữa cháy tại chỗ, đặc biệt là khu vực lắp đặt tổ máy số 1.
Các cửa van cung xả sâu đã được nghiệm thu và đưa vào sử dụng; khoan phun màng chống thấm cũng nghiệm thu đảm bảo chất lượng. Đơn vị thi công Sông Đà đã hoàn thành thi công sàn công tác để kiểm tra mặt thượng lưu đập, kết quả không phát hiện thấy vết nứt tại bề mặt thượng lưu. Các vết nứt tại hành lang cao độ hơn 180m đã được xử lý trước ngày 5-5.
Tính đến thời điểm này, 12 van cung xả sâu đã được lắp đặt, thử nghiệm, thử khô bằng hai nguồn điện và hiện đang ở trạng thái mở hoàn toàn; 12 khe van phẳng được nghiệm thu từ cao độ 145-195,5m. Các thiết bị khác như ống thông hơi, ống đo mực, kết cấu kim loại… được lập hồ sơ nghiệm thu đầy đủ từ cao trình 186,1m trở xuống. Hạng mục xả sâu đã được bàn giao cho Ban chuẩn bị sản xuất tiếp nhận để vận hành.
Tại cửa nhận nước, khe chắn rác đã hoàn thiện, nghiệm thu đến cao trình 180,1m/195m, đảm bảo an toàn cho tích nước hồ chứa; các khe van được nghiệm thu đến cao độ 186,1m, khe van sửa chữa-sự cố nghiệm thu đến cao độ 180,1m; sáu cửa kín tại cao độ 180m đã nghiệm thu ở trạng thái đóng kín.
Bên cạnh đó, đơn vị thi công đã hoàn thiện lắp đặt và sơn dặm xong sáu tuyến đường ống áp lực; hai đường ống cứu hỏa tổ máy một nghiệm thu ở cao độ 138m; nghiệm thu thiết bị giàn nâng hạ xi lanh thủy lực 400 tấn chạy thử có tải bằng việc nâng hạ thử bốn cửa van thượng lưu cao trình 160m.
Trạm bơm nước số hai cũng được chạy thử, nghiệm thu và bàn giao cho Ban chuẩn bị sản xuất. Hiện tại, hành lang thân đập vẫn còn duy trì một bơm chìm có công suất 150m3/giờ để bơm nước rò rỉ khi chưa đưa trạm bơm số hai vào vận hành chính thức.
Tại gian máy, đơn vị thi công đã hoàn thiện một trạm bơm tháo cạn hành lang cao trình 92,3m với bảy máy bơm. Song hiện tại hệ thống bơm này chưa được đưa vào vận hành chính thức, dự kiến đến tháng Bảy tới sẽ đưa vào vận hành sau khi hoàn thiện nguồn điện một chiều cho mạch bảo vệ.
Để đảm bảo điều kiện cho việc tích nước hồ chứa, hiện nay Công ty Sông Đà 11.1 đang quản lý vận hành hai máy bơm tháo cạn công suất 150m3/giờ và hai máy bơm rò rỉ cống suất 150m3/giờ. Các máy bơm này đã được chạy thử và nghiệm thu bằng hai nguồn điện lưới và diezen.
Để chuẩn bị cho việc ngăn sông đợt ba, các đơn vị thi công đã phải dự trữ 2.000m3 đá có đường kính 0,9m, 8.000m3 vật liệu lớp lọc, 40.000m3 đất sét làm vật liệu chống thấm, cùng các thiết bị khác như máy đào, máy ủi, đầm rung, xe tải nặng, hệ thống máy bơm, thiết bị khoan gia cố, tuyến băng tải…
Theo Trưởng Ban quản lý dự án thủy điện Sơn La Nguyễn Hồng Hà, với việc ngăn sông Đà đợt ba, tích nước hồ chứa thành công sẽ rút ngắn được thời gian xây dựng công trình sớm một năm so với dự kiến. Do đó, sẽ làm lợi cho đất nước khoảng một triệu USD; đồng thời góp phần khắc phục tình trạng thiếu công suất của hệ thống điện Việt Nam.
(THEO TTXVN)
Xem thêm bình luận