Văn hóa giao thông từ những hành vi nhỏ nhất

Rất nhiều lần khi lưu thông trên đường chúng ta đã gặp hình ảnh những chiếc taxi chạy bạt mạng để đón khách suýt va chạm với người đang tham gia giao thông, thậm chí làm nhiều người bị té ngã nhưng lái xe cứ vô tư nhấn ga chạy tiếp, có khi có người còn quay lại nạt nộ người đi đường; hay nhiều người chở hàng cồng kềnh, va quẹt với người khác lại cãi cọ, đôi co thay vì nói tiếng xin lỗi và đỡ người ta dậy…

Chở hàng cồng kềnh dễ gây ra tai nạn giao thông cho mình và mọi người. Ảnh: Tư liệu

Không chỉ có vậy, đôi lần chứng kiến một vài vụ va chạm xảy ra tôi cảm thấy rất ngạc nhiên về hành vi của những người trong cuộc: Một số trường hợp người điều khiển xe máy đi vào đường ngược chiều và va quẹt với người khác nhưng lại cố cự cãi dẫn đến đánh nhau; có trường hợp vượt đèn đỏ suýt đụng phải xe khác, lái xe còn lườm, nguýt, lầm bầm chửi tục... Những chuyện xảy ra như vậy, có thể nói là do một bộ phận người tham gia giao thông chưa ý thức và thực hiện tốt văn hóa trong giao thông. Và tình trạng giao thông như vậy không phải chỉ có ở Bình Dương, mà còn xảy ra ở nhiều tỉnh, thành trong nước và nhiều nơi trên thế giới cũng đang phải giải quyết vấn đề này. Muốn thay đổi thực trạng này, cần có sự vào cuộc của tất cả các cơ quan, ban ngành, các tổ chức một cách đồng bộ, nhịp nhàng nhằm từng bước xây dựng thói quen ứng xử có văn hóa trong giao thông, bắt đầu từ những hành vi, những việc làm nhỏ nhất thường ngày để dần hình thành văn hóa giao thông - giải pháp thiết thực và bền vững giúp hạn chế hiểm họa tai nạn giao thông (TNGT).

Thời gian qua, việc tuyên truyền pháp luật về ATGT, văn hóa giao thông ở Bình Dương đã được các ngành, các cấp, các địa phương phối hợp với tổ chức Đoàn, công đoàn cơ sở… đẩy mạnh thông qua các hoạt động, sinh hoạt như hội thảo, diễn đàn, các cuộc thi tìm hiểu về Luật Giao thông đường bộ, ATGT, trưng bày, triển lãm hình ảnh về TNGT để cảnh báo cho mọi người… đã góp phần mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác bảo đảm trật tự ATGT…

Không chỉ ở Việt Nam, ở Bình Dương mà TNGT là vấn đề hiện đang được các quốc gia trên toàn thế giới quan tâm giải quyết và là nguyên nhân hàng đầu trong những nguyên nhân gây ra tai nạn thương tích. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm trên toàn thế giới có hàng triệu người chết và 50 triệu người bị thương do TNGT đường bộ. TNGT là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ hai ở lứa tuổi thanh, thiếu niên. Tại Việt Nam, mỗi năm TNGT đã cướp đi khoảng hơn 10.000 người và làm trên 12.000 người khác bị thương. TNGT còn là tác nhân làm giảm hiệu quả giao thông, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế đất nước và chất lượng cuộc sống.

TNGT ở nước ta hiện nay được ví như một căn bệnh, một tệ nạn cần phải xác định đối tượng trọng tâm để chữa trị căn bệnh này - chính là ý thức của mỗi người. Từ đó, đưa ra những biện pháp “chữa trị” vừa bao quát được cả diện rộng lẫn chiều sâu, hài hòa giữa biện pháp lâu dài với những giải pháp trước mắt. Một trong những biện pháp tạo được hiệu quả nhanh nhất, đó là tuyên truyền văn hóa giao thông đến với cộng đồng.

Quan sát thực tế dễ dàng nhận thấy, lực lượng tham gia giao thông đông đảo nhất chính là giới trẻ và nhìn lại từ các vụ TNGT thời gian qua chúng ta đều thấy rõ đối tượng gây tai nạn và nạn nhân TNGT là giới trẻ chiếm tỷ lệ rất cao (độ tuổi từ 18 đến 30). Bên cạnh đó, bộ phận thiếu ý thức khi tham gia giao thông chiếm số lượng đông đảo nhất cũng chính là giới trẻ. Do đó, để hạn chế việc vi phạm khi tham gia giao thông trong thanh, thiếu niên, cần áp dụng nhiều giải pháp một cách đồng bộ. Về giải pháp chiều sâu, cần tổ chức tuyên truyền, giáo dục ý thức về văn hóa giao thông ngay từ nhỏ, từ chính trong mỗi gia đình tới nhà trường. Cần luật hóa các hình thức xử phạt, nâng thật cao mức phạt tương ứng với mỗi hành vi vi phạm của người tham gia giao thông, có nghĩa là một mặt vừa vận động tuyên truyền, giáo dục; mặt khác phải xử lý bằng pháp luật để mang tính răn đe nhằm tạo thói quen tự giác tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật khi tham gia giao thông. Một trong những việc cấp thiết nhất hiện nay là phải đặt vị trí giới trẻ làm trọng tâm của chiến dịch tuyên truyền an toàn giao thông (ATGT).

Trước hết, phải xác định giới trẻ gồm toàn bộ các thành phần xã hội, từ học sinh các trường phổ thông tới sinh viên cao đẳng, đại học; thanh niên đang làm việc trong các tổ chức, doanh nghiệp, các cơ quan Nhà nước, từ thành thị, nông thôn cho đến các khu công nghiệp - nơi tập trung đa số lực lượng lao động là thanh niên. Trên cơ sở đó, tổ chức chiến dịch tuyên truyền trên diện rộng, bao quát toàn bộ giới trẻ, việc tuyên truyền bằng hình thức nào, nội dung gì để thu hút sự quan tâm, hấp dẫn được giới trẻ... cũng cần được cân nhắc kỹ. Bởi vì trong xã hội hiện đại ngày nay, khi mà có quá nhiều sự lựa chọn và nhiều hình thức vui chơi giải trí cuốn hút giới trẻ thì không dễ để họ có thể tham gia tích cực trong một hoạt động mang tính tuyên truyền. Mặt khác, cần phải xây dựng nội dung và hình thức hoạt động phù hợp với từng đối tượng. Chẳng hạn nội dung phục vụ học sinh, sinh viên sẽ khác với giới trẻ đang làm việc ở các khu công nghiệp hay đối với thanh niên nông thôn...

Ở nước ta tỷ lệ tử vong do tai nạn thương tích đứng hàng thứ ba (11%) sau tử vong do bệnh tim mạch (18%) và nhiễm khuẩn (15%). Theo niên giám thống kê năm 2005 về cơ cấu bệnh tật, tử vong cho thấy tỷ lệ tai nạn thương tích chiếm 12,65% và tỷ lệ tử vong chiếm 22,23%. Trong đó, TNGT là nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn thương tích với TNGT đường bộ là nguyên nhân chủ yếu chiếm 94,56% số vụ TNGT hàng năm.

PHI VŨ