Thông tin giá cả thị trường được người tiêu dùng (NTD) quan tâm nhất trong những ngày qua là giá xăng tăng 1.950 đồng/lít. Mặc dù đã quen với việc tăng, giảm thất thường của giá xăng dầu, nhưng nhiều NTD và cộng đồng doanh nghiệp (DN) vẫn tỏ ra khá bất ngờ với mức tăng giá xăng lần này. Nếu tính luôn cả lần điều chỉnh gần nhất vào ngày 11-3, giá xăng đã tăng tổng cộng gần 3.600 đồng/lít. Cùng với giá điện vừa được điều chỉnh, NTD, cộng đồng DN sẽ tiếp tục chịu sức ép khi mặt hàng đặc biệt quan trọng là xăng dầu quay đầu theo hướng tăng trở lại trong thời gian gần đây.
Để giải thích với NTD nguyên nhân tăng giá xăng, lý do quen thuộc được các nhà quản lý đưa ra vẫn là giá xăng thế giới có xu hướng tăng nên giá xăng trong nước buộc phải điều chỉnh theo. Một lý do nữa được các nhà quản lý viện dẫn cho việc điều chỉnh tăng giá xăng là để hướng DN và NTD vào việc sử dụng tiết kiệm mặt hàng này. Tuy nhiên, lý do này hoàn toàn không thuyết phục, bởi theo nhiều chuyên gia, hiện tại tiêu dùng năng lượng trong nước không gây ra lãng phí để phải điều chỉnh. Đối với NTD, không ai sử dụng xăng dầu khi không có nhu cầu thực sự. Đối với DN, tất cả đều đã tính toán tiết kiệm nhiên liệu để giảm giá thành sản phẩm nhằm nâng sức cạnh tranh, nên việc tăng giá xăng không tạo thêm động lực cho việc thay đổi công nghệ.
Giá xăng tăng sẽ tác động lên đầu vào, khiến giá cả nhiều loại hàng hóa, dịch vụ tăng theo. Do vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để kiểm soát tình trạng “té nước theo mưa” ở tất cả các loại hàng hóa, dịch vụ? NTD và cộng đồng DN hoàn toàn có lý do để lo lắng vì năng lực kiểm soát tình trạng “té nước theo mưa” của các cơ quan chức năng chưa được như mong muốn. Đơn cử như năm 2014, khi giá xăng tăng thì hàng hóa, dịch vụ tăng theo; nhưng khi giá xăng giảm sâu, nhiều mặt hàng đã tăng giá trước đó vẫn không giảm; đặc biệt là các DN vận tải vẫn không chịu giảm giá cước, khiến Bộ Giao thông - Vận tải phải vào cuộc. Tuy vậy, nhiều đơn vị vận tải vẫn viện đủ lý do và chỉ giảm giá cước theo kiểu nhỏ giọt… Liệu câu chuyện trên có tiếp tục tái diễn với đợt tăng giá xăng lần này?
Năm 2014, NTD và cộng đồng DN mừng vì kinh tế trong nước có dấu hiệu phục hồi khá tích cực. Tuy nhiên, sức mua vẫn chưa được cải thiện rõ nét vì tích lũy trong dân đã ở ngưỡng tới hạn. Lượng hàng tồn kho vẫn là một trở lực đối với nhiều DN vì chưa thể giải quyết trong thời gian ngắn. Bước vào năm 2015, kinh tế trong nước phục hồi rõ nét hơn, cộng đồng DN và NTD chưa kịp mừng thì điện, xăng lại “nắm tay nhau” cùng tăng giá. Ở góc nhìn khác, CPI của cả nước 4 tháng đầu năm 2015 đang ở mức thấp và không có dấu hiệu lạm phát… Thế nhưng, với việc điều chỉnh giá điện và xăng ở mức cao như hiện nay, trong khi thu nhập của người dân chưa có sự thay đổi, thì mọi chuyện có thể đảo chiều!
Theo các chuyên gia, thông thường tác động của giá xăng lên hàng hóa, dịch vụ chỉ thực sự “ngấm” sau một tháng kể từ ngày tăng giá xăng. Do vậy, trong 15 ngày tới, tức là ngày giá bán xăng, dầu có thể được điều chỉnh theo tinh thần của Nghị định 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, nếu giá xăng vẫn không giảm thì tác động của việc tăng giá xăng sẽ rõ ràng hơn. Và, đó mới thực sự là điều đáng lo đối với NTD!
LÊ QUANG
Xem thêm bình luận