Chất lượng cuộc sống mới là quyết định

Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc tại Việt Nam vừa công bố bản báo cáo thường niên mới nhất về chỉ số phát triển con người (HDI). Theo đó, năm 2011, Việt Nam đứng thứ 128/187 về chỉ số HDI (năm 2010 là 113/169). Đây là một chỉ số đo mức độ phát triển về mặt con người của mỗi quốc gia dựa trên 3 yếu tố chủ chốt là tuổi thọ, mức sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục. Theo đó, chỉ số này của nước ta năm nay không thay đổi nhiều so với năm 2010. So sánh với các nước trong khu vực và châu Á, HDI của Việt Nam chỉ cao hơn Lào và Campuchia, nhưng thấp hơn Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines. Năm 2011, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam là 75,2 tuổi, thu nhập bình quân đầu người đạt 2.805 USD/năm, tăng đáng kể so với mức 65,6 tuổi và 855 USD của năm 2000. Tuy nhiên, chỉ số về giáo dục không có nhiều biến đổi trong 11 năm qua. Số năm đến trường trung bình của người Việt Nam chỉ tăng một năm từ 4,5 lên 5,5 năm. Các chỉ số này cũng dao động đáng kể giữa các địa phương. Liên quan tới chi tiêu cho y tế và giáo dục, bản báo cáo nhận định đây vẫn là gánh nặng lớn cho nhiều hộ gia đình tại Việt Nam, với 8,1% hộ gia đình phải dành 20% thu nhập cho chi tiêu y tế và khoản chi này cũng làm 3,7% số hộ trở nên kiệt quệ.

Mặc dù trong 4 thập niên qua, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng 5 lần và Việt Nam hiện đứng thứ 8 trong danh sách 10 nước tăng trưởng GDP đầu người cao nhất, tuy nhiên chỉ số HDI của Việt Nam lại không được cải thiện. Chỉ số HDI của nước ta giẫm chân tại chỗ trong 3 năm gần đây. Trong khi cả nước đã có hàng triệu người thoát khỏi nghèo đói. Nhưng những tiến bộ đáng kể về thu nhập cũng không đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia đứng đầu về những tiến bộ trong phát triển con người nói chung. Như vậy, các yếu tố về tuổi thọ, khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục sẽ có vai trò quyết định để nâng cao chỉ số HDI. Lấy ví dụ, Trung Quốc là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về chỉ số HDI kể từ năm 1970. Thu nhập bình quân đầu người của Trung Quốc tăng đến 21 lần trong vòng 4 thập niên qua. Tuy nhiên, Trung Quốc lại không thuộc số các quốc gia đi đầu trong khu vực trong việc cải thiện tỷ lệ nhập học và tuổi thọ trung bình.

Để nỗ lực nâng cao chỉ số HDI, Việt Nam sẽ không chỉ phấn đấu tăng thu nhập bình quân đầu người mà cần phải vượt qua những khó khăn, thách thức trong lĩnh vực giáo dục và y tế  để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Ngành giáo dục - đào tạo, y tế cần tăng cường, đẩy mạnh hơn nữa công tác giáo dục, chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ, trẻ em và đặc biệt là sức khỏe người cao tuổi, nhằm tăng tuổi thọ bình quân - một chỉ số quan trọng khi đánh giá sự phát triển con người.